Veilig stoken met de Zwitserse methode

De zwitserse stookmethode is een manier van stoken waarbij u het vuur bovenaan aansteekt in plaats van onderaan, zodat het van boven naar beneden brandt. U legt de grote blokken onderop, kleiner hout daarboven en de aanmaak met aanmaakblokjes bovenop. De vlam warmt zo eerst de bovenste laag op en de opstijgende rookgassen trekken door die hete zone, waar ze alsnog verbranden. Het resultaat is een snellere opstart, een hetere kern en een veel schonere verbranding. Deze aanpak wordt ook van boven aansteken of top down stoken genoemd. Bij de klassieke methode legt u de aanmaak juist onderaan, waardoor het verse hout erboven eerst smeult en gassen uitstoot voordat het echt heet genoeg is om vlam te vatten. Precies in die smeulfase ontstaat de meeste rook en de meeste aanslag.

Zwitserse methode versus klassieke methode

Wie van boven aansteekt met droog hout, stookt heter, schoner en met minder aanslag in de schouw.

Zo bouwt u de Zwitserse methode op

1. Leg twee tot drie grote, droge houtblokken naast elkaar op de bodem van de vuurkorf of stookvloer.

2. Stapel daarop een laag middelgroot hout, dwars op de onderste laag voor voldoende luchtruimte.

3. Leg bovenop een laag fijn aanmaakhout in een kruisverband, zodat lucht vrij tussen de stukken door kan.

4. Plaats een of twee aanmaakblokjes bovenop de stapel en steek die aan.

5. Zet de luchttoevoer volledig open en laat het vuur rustig van boven naar beneden doorbranden.

6. Vul pas bij wanneer de eerste lading grotendeels tot gloeiend houtskool is teruggebrand.

Checklist voor schoon en veilig stoken

Waarom deze methode minder aanslag geeft

De winst zit in de verbrandingstemperatuur. Bij van boven aansteken bereikt het vuur sneller een hoge temperatuur, waardoor de teerachtige stoffen in de rookgassen mee verbranden in plaats van neer te slaan tegen de koude wand van de schouw. Zo krijgt u minder van die kleverige aanslag die op termijn hard en brandbaar wordt. Een koud, smeulend vuur doet net het omgekeerde: het produceert veel onverbrande deeltjes die als roet en teer in het rookkanaal blijven plakken. Naast een schonere schouw merkt u de top down methode ook aan minder rook uit de schoorsteen en aan een schoner ruitje van uw kachel, omdat er minder onverbrande gassen tegen het glas slaan. Ook de omgeving profiteert mee, want een hetere verbranding stoot beduidend minder fijnstof uit dan een smeulend houtvuur. Hoe die aanslag precies opbouwt, leest u in ons artikel over hoe creosoot ontstaat in een schoorsteen. Minder aanslag betekent rechtstreeks minder brandstof voor een schoorsteenbrand, wat de kern is van brandveilig stoken met hout of pellets. Merkt u toch veel roet, een zwarte binnenkant of een sterke geur, dan zijn dat vaak signalen van een vervuilde schouw.

Houtkachels versus pelletkachels

De Zwitserse methode is vooral zinvol bij houtkachels, open haarden en houtgestookte inzethaarden, want daar bepaalt u zelf hoe u stapelt en aansteekt. Bij een pelletkachel heeft u er niets aan, omdat het toestel de pellets en de verbrandingslucht automatisch doseert en de verbranding zelf regelt. Een pelletkachel start met een gloeispiraal en houdt de vlam continu op een geregelde temperatuur, waardoor het onderscheid tussen boven en onder aansteken hier gewoon niet bestaat. Het loont bij een pelletkachel meer om te letten op de kwaliteit van de pellets en op een goed afgesteld verbrandingsprogramma. Blijf ook bij de beste stooktechniek altijd bij droog, gekeurd hout, want vochtig hout brandt koud en rokerig en maakt elk voordeel ongedaan. Verse blokken bevatten te veel vocht, dat eerst moet verdampen voor het hout echt brandt, en net dat verdampen kost warmte en veroorzaakt rook. Een goede stooktechniek vervangt bovendien geen onderhoud: laat het rookkanaal jaarlijks vegen en controleren, en houd rekening met de regels van uw gemeente, gewest of verzekeraar, want die verschillen per regio. In Belgie geldt in de meeste gemeenten een veegplicht en gelden de NBN-normen voor de rookafvoer, maar de exacte frequentie en voorwaarden legt u het best voor aan uw gemeente of verzekeraar. Wilt u zeker weten dat u met de juiste kwaliteit stookt, lees dan hoe u droog hout herkent voor u het in de kachel legt. Voor een volledig overzicht van veilig stoken helpt ook onze gids over schoorsteenbrand voorkomen.

Twijfelt u of uw houtkachel of rookkanaal veilig en schoon werkt, laat het dan gerust nakijken. Vraag vrijblijvend een offerte of advies aan en u weet snel waar u aan toe bent.