Hoe ontstaat creosoot in een schoorsteen?

De drie stadia van creosoot

1. Stadium 1: roetachtige aanslag. Een droge, poederige tot licht schilferende laag die grotendeels uit roet bestaat. Deze aanslag borstelt u of een veger relatief eenvoudig weg.

2. Stadium 2: kleverige, korrelige teer. Een taaie, glanzende laag die ontstaat bij herhaald smoren en afkoelen. Ze hecht sterk en vraagt stevig mechanisch vegen, soms met speciaal gereedschap.

3. Stadium 3: hard glazuur. Een keiharde, glasachtige korst die zich als een laklaag rond het kanaal legt. Dit glazuur ontstaat wanneer teer keer op keer verhit en weer afgekoeld wordt, is zeer brandbaar en laat zich met gewoon vegen bijna niet verwijderen. In dit stadium is het risico op schoorsteenbrand het grootst en is professionele reiniging of vervanging van het kanaal soms de enige veilige optie.

Risicofactoren die u zelf kunt checken

Waarom creosoot zo gevaarlijk is

Creosoot is gevaarlijk omdat het uitstekend brandt: bij een oververhit of vonkend kanaal kan de aanslag ontbranden en een schoorsteenbrand veroorzaken met temperaturen die ver boven duizend graden kunnen oplopen. Zo een brand klinkt vaak als een luid loeiend of ronkend geluid en gaat gepaard met vonken en dichte rook uit de schoorsteenkop. Daarbij kan het kanaal scheuren en kan brand overslaan naar de balken, de dakconstructie of de gevel van de woning. Een dikke laag vernauwt bovendien het kanaal, verslechtert de trek en verhoogt het risico op terugslaande rookgassen en koolstofmonoxide in huis. Hoe verder het glazuur zich opbouwt, hoe moeilijker en duurder de reiniging wordt, en hoe groter de kans dat een enkele oververhitte stookbeurt volstaat om de laag te doen ontbranden. Let daarom tijdig op de signalen van een vervuilde schouw en laat bij twijfel controleren hoe vaak u de schoorsteen laat vegen. Wie de opbouw structureel wil beperken, leest best ook hoe u een schoorsteenbrand voorkomt voor een volledig overzicht van de belangrijkste maatregelen.

Verschil tussen hout en pellets, en wanneer u een vakman inschakelt

Bij het stoken van hout ontstaat doorgaans meer creosoot dan bij pellets, omdat houtblokken meer vocht en vluchtige teerstoffen bevatten en vaker onvolledig verbranden. Vooral bij open haarden en bij nachtbranden met dichtgeknepen luchttoevoer koelen de rookgassen sterk af, wat de aanslag versnelt. Pelletkachels werken met droge, geperste pellets en een gestuurde luchttoevoer, waardoor de verbranding vollediger is en er minder teer neerslaat. Toch is geen enkel systeem volledig vrij van aanslag: ook een pelletkachel zet roet en condensaat af, zeker bij een koud kanaal, bij mindere pelletkwaliteit of wanneer de kachel lang op de laagste stand draait. Een goed geisoleerde afvoer helpt de rookgassen warm te houden, dus overweeg wanneer een dubbelwandig rookkanaal nodig is bij een nieuwe installatie. Voor tips over de dagelijkse stookpraktijk is brandveilig stoken met hout of pellets een nuttige aanvulling. Bij een harde, glazuurachtige creosoot-aanslag stopt het zelf borstelen: schakel dan een schoorsteenveger of installateur in, want dat glazuur vraagt gespecialiseerde reiniging, soms met roterend gereedschap, en een inspectie van het kanaal. De precieze verplichtingen rond vegen en attesten verschillen bovendien per gewest en gemeente in Belgie en per gemeente in Nederland, dus raadpleeg altijd uw gemeente en uw brandverzekeraar voor de bindende regels in uw situatie.

Twijfelt u over de toestand van uw schoorsteen of rookkanaal? Vraag vrijblijvend een offerte of advies aan en laat uw situatie deskundig beoordelen.